De Suske en Wiske poppenkastserie

De Suske en Wiske poppenkastserie is veel ter sprake gekomen in de podcast. Wie je ook spreekt, ze komen allemaal een keer uit op de handgemaakte handpoppen. Hoe kwam de serie tot stand? En wat is er daarna mee gebeurd? In deze aflevering hoor je wat Pippi Langkous ermee te maken heeft én hoe de originele poppenkoppen, die donderdag 17 juni geveild worden, zijn gemaakt.

Spotify openen Apple openen Anchor openen Google Podcasts openen


Voor veel mensen die inmiddels doorgewinterde Suske en Wiske liefhebbers zijn, werd de kiem van hun stripliefde gelegd door een aantal handpoppen. Geen poppenkastvoorstelling die je kon bezoeken in je lokale theater. Het was poppenkast…OP TV! Hoe old school wil je het hebben.

Toch was de serie razend populair en zette het Suske en Wiske in de jaren zeventig en tachtig definitief op de kaart bij een nieuwe generatie lezers. Met name de intro van het programma is bij jong en oud blijven hangen:

Deze Suske en Wiske poppenkastserie werd vanaf 1975 uitgezonden door de TROS en de BRT en is daarna in de jaren tachtig en negentig nog enkele malen herhaald.  Maar hoe kwam het tot stand? En wie waren daarbij betrokken?

Fameuze fanclub ledenblad Versus

In Versus 60 t/m 64 heeft Suske en Wiske chroniqueur Klaas Rigterink een aantal artikelen geschreven over dit populaire kinderprogramma.  Mede aan de hand van die artikelen omschrijf ik in de podcast hoe de Suske en Wiske poppenserie tot stand kwam. Daarnaast hoor je stemactrice Paula Majoor (Pippi Langkous), de gebroeders Henderickx, striptekenaar Merho en componist en songfestivalwinnaar Piet Souer.

Suske en Wiske verzamelen De Perfecte Podcast

De poppenkastserie van Suske en Wiske was, zoals gezegd, vanaf  1975 op TV te zien. De productie ervan begon echter al in 1973 en was in handen van Wies Andersen films. Vandersteen leerde in Brussel  de jonge acteur Alois de Bois kennen, beter bekend als Wies Andersen. Naast acteur is hij ook TV-presentator en regisseur. De twee bouwden een goede band op en gaandeweg kwam het idee voor de verfilming van een handpoppenspel ter sprake.  Na veel onderhandelingen met de Standaard Uitgeverij kwam er uiteindelijk een akkoord en Andersen mocht aan de slag.

Willy Vandersteen André Henderickx Wies Andersen Suske en Wiske poppenkast poppenserie
Vandersteen (links) keurde de poppen van André Henderickx (midden) bij de eerste aanblik goed. Wies Andersen wijst op de polyester haren van Lambik

Hij trommelde een crew op bestaande uit filmregisseur Patrick Lebon (2-1-1940 – 3-2-2021), cameraman Ron Corbet en een professioneel poppenspelteam met Luc d’Heu aan het hoofd. De opnames vonden plaats in Brasschaat in de studio van Wies Andersen. Om ervoor te zorgen dat de poppenspelers niet krom hoefden te staan, werd er een put gegraven in de studio. Hierdoor kon de camera op de grond blijven staan. De poppenspelers  hieven de pop nu hoog boven hun hoofd, zoals te zien is onder de pop van Sidonia.

Teletijdmachine Suske en Wiske poppenkastserie Wies Andersen Willy Vandersteen
De set van Professor Barabas’ laboratorium. De boekenkast is een van de achtergronden die striptekenaar Merho schilderde.

De verhalen van de Suske en Wiske poppenkastserie

Er werd gek genoeg niet geput uit avonturen uit de bestaande reeks. De zes verhalen werden zelfs speciaal voor de serie geschreven en pas daarna omgezet in strips. Deze werden pas later uitgebracht.

Suske en Wiske poppenserie albums

Elk verhaal werd opgedeeld in vier of vijf afleveringen van 22 minuten. De structuur van de verhalen was ook dikwijls op dezelfde manier opgebouwd: Lambik vond een oud object op zijn stoffige zolderkamer en begon daar over te vertellen. Daarna ontvouwde zich een avontuur dat nog niet in een van de albums was verschenen. Zo waren de kijkers dan ook meteen geïnteresseerd als het album uiteindelijk in de boekhandel verscheen.

Hoe maak je Suske en Wiske poppenkastpoppen

Van alle benodigde karakters uit de verhalen werden meerdere hoofdjes gemaakt door de Schiedamse kunstenaar André Henderickx. Hij was een begenadigd beeldhouwer, maakte tien jaar eerder al eens een beeld van Olivier B. Bommel en had zich zo in de kijker gekleid bij Andersen.

Olivier B Bommel beeld Den Bommel André Henderickx
In het atelier van Sjef Henderickx staan enkele herinneringen aan het werk van zijn vader, waaronder een kleine versie van het bekende Bommelbeeld.

Ze vroegen de kunstzinnige glazenier om, aan de hand van tekeningen en schetsen van Paul Geerts, de poppenkastkoppen te maken van klei. Een klus die hij in het volste vertrouwen aannam en waar hij enkele maanden mee zoet was.

André Henderickx poppenkastserie veiling suske en wiske catawiki bernaerts
De poppenkopjes van de Suske en Wiske poppenkastserie worden in juni 2021 ter veiling aangeboden.

Andersen drong erop aan om over poppen met meerdere expressies te beschikken, waardoor de poppen meer tot leven kwamen. Zo waren ze in staat om verschillende emoties uit te kunnen beelden:

  • Vriendelijke met bewegend lipje voor gesproken scenes
  • De bulderende lach
  • De grote verbazing
  • De ongekende toorn
  • De enorme schreeuw
Suske en Wiske poppenkast Wies Andersen André Henderickx Schiedam poppenkast
De verschillende expressies werden per pop zorgvuldig uitgewerkt. Paul Geerts gaf aan de hand van een aantal schetsen aanwijzingen en commentaar

De opdracht was om voor ieder karakter deze vijf gemoedstoestanden te fabriceren. Henderickx kreeg zo’n 450,- tot 700,- gulden per kopje betaald.

De kleikoppen werden in de oven gebakken. Vervolgens werden er rubber mallen van gemaakt. Deze werden daarna op ingenieuze wijze gevuld met een halve centimeter polyester kunsthars, waarna ze geschuurd en beschilderd werden.

André Henderickx suske en wiske poppenserie schiedam

Jerommeke met gesloten ogen en echt haar

Een opvallend gegeven is dat Jerom in de poppenkastserie zijn ogen vaak open heeft. Iets wat hij in de strip nooit doet. Tenzij hij ergens licht op wil schijnen, want als hij zijn ogen opent zijn het net priemende schijnwerpers.

Wies Andersen vertelde daar het volgende over: “Jerom werd inderdaad – zoals in de strips – met gesloten ogen gemaakt. Maar daar schrokken wij van. In de niet getekende, maar bewegende uitvoering, werkte dat alsof hij als een blinde rondsukkelde. Dat kon echt niet.”

Jerommeke poppenkastpop Suske en Wiske
Jerommeke met gesloten ogen en geboetseerd haar bleek geen succes. Bij een latere versie werden de ogen geopend en de kleien pruik vervangen voor écht haar

Ook krijgen Sidonia en Jerom echte haren. Dat was bedoeld om niet teveel als stenen poppen over te komen. Daarbij kan in ‘De Windbrekers’ de wind daadwerkelijk met Sidonia’s haren spelen.

Bijfiguren, decors en handgemaakte kleding

De bijfiguren, zoals de raaf Krawaat, Sus Antigoon en de Minilotten, werden gemaakt Robrecht van der Groen. Hij was leraar aan het conservatorium en eerste cellist bij de Opera van Antwerpen. Daarnaast maakte hij ook de rekwisieten, zoals de teletijdmachine, de Zingende Kaars en de gouden locomotief.

Krawaat raaf kraai Suske en Wiske de zingende kaars poppenkastserie
Paul Geerts tekende namens Studio Vandersteen aanwijzingen over de verhoudingen voor de poppenmakers.

Voor de kleding van de poppen werd door Vandersteen hulp dichtbij huis gevonden. Zijn dochter Liliane maakte meer dan vijftig kostuumpjes en twintig hoofddeksels voor de reeks. Daarbij maakte ze ook weer gebruik van schetsen van Studio Vandersteen.

Suske en Wiske poppenkastserie Wies Andersen poppenkast
Liliane Vandersteen, de jongste dochter van de tekenaar, maakte alle poppenkleertjes voor de vele poppen.

De achtergronden van de decors werden gemaakt door Studio Vandersteen. Striptekenaar Merho, destijds werkzaam bij Vandersteen, verzorgde het schilderwerk van de decors. Hij vertelt daarover in de podcast. Voor Patreon donateurs en Vrienden van de Show is het hele gesprek met Merho ook te beluisteren.

Niet wetende dat zijn broer enkele jaren later het befaamde poppenspel Pats zou overnemen, die ook met enige regelmaat in Suske en Wiske verhalen voorkomt. Lees daar meer over in de onderstaande instagrampost.

Veiling van de poppenkastpoppen

Sjef Henderickx en zijn broer hebben de kopjes anno 2021 nog steeds in hun bezit, maar hebben ook besloten ze te verkopen. In de zomer van 2021 wordt hun collectie aangeboden tijdens een Antwerpse veiling.

Andre Henderickx Sjef Henderickx Suske en Wiske poppenkastserie
Alle hoofdjes, klaar voor om naar de veilingmeester in Antwerpen te gaan.

Scenario’s voor de Suske en Wiske poppenserie

Zonder script geen verhaal. Vandaar dat acteur en schrijver Wim Povel werd ingeschakeld om de scenario’s te schrijven. Hij vertolkte op de later uitgekomen lp’s de rol van verteller, waar Lambik (gespeeld door Henk Molenberg) dat was in de tv-serie.

Wim Wama en Paula Majoor Suske en Wiske poppenkastserie Pippi Langkous stemacteurs
Wim Wama, hier op de foto te zien naast Hellen Huisman (Wiske), sprak de stemmen in van Krimson en Jerom voor de poppenserie.

Paula Majoor, de stem van Pippi Langkous in de gelijknamige tv-serie, vertolkte Suske en enkele losse rollen in de serie. Zij was ook betrokken bij de hoorspelen van Suske en Wiske die Veronica in de jaren tachtig maakte voor de radio.

Paula Majoor en dochter Barbara Dicker Pippi Langkous poppenkast hoorspel
Barbara Dicker (l) speelde samen met Robert Alberdingk Thijm in de Veronica hoorspelen uit de jaren tachtig. Lees en luister meer in afl. 12.

Dochter Barabara trad in haar moeders voetsporen en sprak voor diverse kinderseries stemmen in. Ze was de stem van Minnie Mouse en werd gevraagd om ook Pippi Langkous van stemgeluid te voorzien, voor de tekenfilms die in de jaren negentig uitkwamen.

Vandersteen kwam tijdens de opnames ook langs in de studio en maakte voor Majoor een tekening van Wiske op de achterkant van een strooikaart:

Paula Majoor Pippi Langkous poppenkast hoorspel Willy Vandersteen Wiske

Piet Souer de Swingende Songwriter

De acteurs moesten niet alleen gesproken woord afleveren. Ze werden ook geacht te zingen. Iedere aflevering van de poppenkast bevatte namelijk enkele liedjes.  Deze liedjes werden geschreven door tekstschrijver Wim Povel en gecomponeerd door Piet Souer.

Piet Souer Suske en Wiske componist Why Tell Me Why Anita Meyer Lenny Kuhr De Troubadour Lee Towers

De naam van Piet Souer is niet onbekend in medialand, want hij schreef vanaf jonge leeftijd enorm veel muziek voor veel artiesten. Zo maakte hij samen met Lenny Kuhr ‘De Troubadour‘ en won hij in 1969 samen met haar het Eurovisie Songfestival in Madrid.

Daarnaast werkte hij samen met Ramses Shaffy, Liesbeth List en Rob de Nijs.  Voor Anita Meyer maakte hij haar succesnummer ‘Why Tell Me Why‘ en met LUV oogstte hij succes met ‘Trojan Horse’ en ‘You’re The Greatest Lover’. Dat diezelfde Souer ook verantwoordelijk is voor de muziek voor een poppenkastserie voor kinderen, komt dan ook als een verrassing. De liedjes werden goed ontvangen en werden zelfs uitgebracht op LP.

De Beste Liedjes Uit Suske en Wiske langspeelplaat LP
Naast deze plaat, werden er ook LP’s uitgebracht van De Gouden Locomotief en De Minilotten. De toevoeging ‘van Kokonera’ kwam pas bij het uitbrengen van de strip in 1976.

Suske en Wiske Poppenkastserie

Uiteindelijk resulteerde al dit harde werken in zes verhalen. Deze zijn later allemaal door Paul Geerts uitgewerkt tot albums. Het inktwerk was in handen van Eduard de Rop, op De Minilotten van Kokonera na. Die werd door zijn zoon Eric in inkt gezet. De albums waar het om gaat zijn:

De Zingende Kaars

De Minilotten

De Gouden Locomotief

De Regenboogprinses

Het Laatste Dwaallicht

De Windbrekers.

Merchandise rondom de Suske en Wiske poppenserie

De serie was mateloos populair en het duurde niet lang voordat er merchandise op de markt kwam. Er kwamen drie langspeelplaten uit:
– De Beste Liedjes uit Suske en Wiske
– De Minilotten
– De Gouden Locomotief

Daarnaast werden de avonturen op Pentax videobanden uitgebracht en waren er zelfs Suske en Wiske Viewmasterschijfjes van de verhalen.

Ook werden er zes puzzels, een zelf in elkaar te knutselen poppenkast (gesponsord door Smarties) en een zegelalbum (spaarzegels) uitgebracht. Hiermee werd de trend ingezet dat je als fan iets kunt verzamelen, los van de albums. De populariteit van Suske en Wiske nam mede door de succesvolle poppenkastserie aanzienlijk toe.

Smarties poppenkastpoppen Suske en Wiske
Met behulp van deze kaart en een leeg smartiesdoosje kon je zelf de figuren van je poppenkast in elkaar zetten.

Over de toenemende groei van de merchandise vertelt ook Niels van der Made, voorzitter van de Fameuze Fanclub, in deel 2 van de podcast:

Nadien volgden nog tekenfilms van Suske en Wiske en zelfs een 3D animatiesfilm. Ze hebben echter nooit het succes van de Suske en Wiske poppenkastserie kunnen evenaren. Wie weet verschijnen ze nog eens op DVD, zodat kinderen van nu ook weer kunnen meezingen met de catchy intro van de serie:

Suske en Wiske en Tante Sidonia. En dan natuurlijk Lambik en Jerom. Zijn beste vriendjes en gaan altijd samen op avonturen en samen weer om….

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *